Bệnh viêm mũi

Giải phẫu và sinh lý hốc mũi – phần 3

Ngày đăng: 2016-09-28
Lượt xem: 546 Views

h1

Những chất dẫn truyền thần kinh trong mũi

Các chất làm co các mạch máu dưới niêm mạc mũi là norepinephrine và neuropeptid Y (NY), tuy chỉ có tác dụng vận mạch yếu, nhưng NY có khả năng tăng tác dụng của norepinephrine lên và thời gian tác dụng của NY cũng dài hơn norepinephrine. Các chất vận mạch trên làm co niêm mạc, giảm kháng lực mũi và tăng độ thông thoáng của hốc mũi.

Những tế bào thần kinh đổì giao cảm có thân nằm trong hạch bướm khẩu cái. Chứa chất acetylcholine và VIP (vasoactive intestinal polypeptide). Các nhánh tận của chúng đến vào tuyến nhày, các mạch máu và ngay dưới bề mặt niêm mạc. Khi kích thích thần kinh Vidian các tuyến sẽ tăng tiết và niêm mạc sẽ sung huyết điều này cho thấy VIP có tác dụng dẫn truyền thần kinh qua trung gian acetylcholine.

Chất p (substance P) là chất trung gian thần kinh phóng thích từ các đầu dây thần kinh cảm giác là nhánh của dây thần kinh V3. Dưới tác dụng của chất p, các mạch máu sẽ sung huyết, niêm mạc mũi phồng lên và gia tăng tính thâm qua thành mạch.

Ngoài các dẫn truyền thần kinh trên một số chất dẫn truyền thần kinh khác cũng có tác dụng tương tự, có thể kể: neurokinin A và calcitonin gene peptide.

Sinh lý hệ thống niêm mạc mũi

Hệ thống giao cảm giữ vai ừò duy trì trương lực các mạch máu vùng mũi, khi bị ức chế sẽ gây nên chứng nghẹt mũi. Chu kỳ mũi được điều khiển bởi các cuông não.

Khi hệ thông đối giao cảm bị kích thích, VIP sẽ được phóng thích làm giãn mạch quanh các tuyến, trong khi chất acetylcholin được tiết ra sẽ làm các tuyến mũi tăng tiết và làm niêm mạc sung huyết, chất p sẽ gây nên hiện tượng sung huyết niêm mạc như trong phản ứng viêm và chất prostaglandin. E2 sẽ gây giãn các mạch máu tiền mao mạch và co mạch ở các xoang tĩnh mạch.

Hoạt động của hệ thống nhày lông chuyển

Chất nhày được tiết ra từ các tuyến mũi và từ các tế bào đài, tế bào tiết thanh dịch và các tuyến mũi. Mỗi ngày có khoảng 1 lít chất nhày được bài tiết ra từ hệ thống niêm mạc mũi xoang trong có đến 96% là nước, ngoài ra còn có một sô” muối vô cơ, sulíat mucoprotein, và mucopolysaccharides (mucin). Ngoài ra còn có các kháng thể (chủ yếu là IgA), những men ly giải fibrin, các men tiêu diệt vi khuẩn.

Chất nhày ừên bề mặt niêm mạc mũi có vai trò bắt giữ vật lạ, trung hòa các chất độc và điều hòa nhiệt độ, độ ẩm của luồng không khí hít vào qua mũi.

Đại đa sô” các tế bào trên bề mặt niêm mạc mũi là tế bào trụ có lông chuyển, mỗi tế bào có khoảng 200 lông, các lông chuyển hoạt động đồng nhịp với nhau với tần sô” hoảng 1.000 lần/phút trong thời gian đó có khoảng 6mm chất nhày được đưa xuống vòm họng. Hệ lông chuyển không hoạt động có thể do nguyên nhân: bẩm sinh, khi nhiệt độ không khí quá cao, khi niêm mạc tiếp xúc với dung dịch có nồng độ cao, khi bề mặt niêm mạc mũi quá khô, hoặc chất nhày được tiết ra quá ít.