Bệnh viêm mũi

Định nghĩa viêm mũi dị ứng

Ngày đăng: 2016-09-28
Lượt xem: 674 Views

benh-viem-mui-di-ung

Viêm mũi dị ứng là biểu hiện tại chỗ ở mũi của bệnh dị ứng toàn thân do niêm mạc mũi trở nên quá nhạy cảm với các tác nhân gây bệnh (dị nguyên), khi niêm mạc mũi tiếp xúc với dị nguyên thì gây nên phản ứng quá mẫn mà biểu hiện tại chỗ là niêm mạc hốc mũi. Triệu chứng dị ứng tái diễn không có qui luật, chỉ cần tiếp xúc với dị nguyên là bệnh xuất hiện.

Những nghiên cứu gần đây của nhiều tác giả đã khẳng định: viêm mũi dị ứng là bệnh của di truyền miễn dịch.

Do khiếm khuyết của hệ thông miễn dịch dẫn tới mất cân bằng dồng lym phô thl/ th2 (từ tế bào mẹ là thO) nghiêng về th2. Từ đó mất cân bằng về điều hòa tổng hợp IgE, tức là mất cân bằng giữa T hỗ trợ và T ức chế, dẫn tới khả năng tạo kháng thể IgE tăng cao, khả năng này được di truyền.

Khi tiếp xúc với dị nguyên có trong môi trường, cơ thể người bệnh sẽ tạo ra IgE. số lượng IgE này sẽ gắn kết với dưỡng bào (Mastocyte) và các tế bào ái kiềm ở niêm mạc mũi. Khi tiếp xúc lần 2, lượng IgE này sẽ gắn kết với dị nguyên. Sự kết hợp này sẽ dẫn đến hậu quả là sự giải phóng các chất hóa học trung gian vào niêm mạc mũi.

Những chất hóa học trung gian này (histamin, leucotrien, prostaglandin, acidhydrolaxes) gây giãn mạch, sung huyết, tăng tính thấm thành mạch làm sưng, phù nề niêm mạc mũi.

Những chất hóa học trung gian kích thích thần kinh ở mũi, kích thích tế bào sinh nhầy.

Thu hút các tế bào gây viêm đến niêm mạc mũi: bạch cầu trung tính, đại thực bào, bạch cầu ái toan, tiểu cầu, từ đó gây ra phản ứng viêm tiếp diễn. Tất cả phản ứng trên tạo thành bệnh cảnh lâm sàng của VMDƯ điển hình như ngứa mũi, hắt hơi, chảy nước mũi, sung huyết đỏ, ngạt mũi.

Chính ngay từ khi tiếp xúc lần đầu với dị nguyên, IgE đặc hiệu được sản xuất và gắn lên các dưỡng bào, tế bào ái kiềm ở niêm mạc mũi thì khi đó bệnh nhân được gọi là bị ‘mẫn cảm’ với dị nguyên đó, nghĩa là chỉ cần tiếp xúc lại lần thứ hai là sẽ có phản ứng. Mỗi chất trung gian hóa học sẽ phát huy tác dụng riêng bằng cách tương tác với thụ thể ở trên một tế bào chuyên biệt ở niêm mạc mũi (ví dụ Histamin gắn với thụ thể HI và H2. Nếu mô không chứa các thụ thể này thì không bị histamin ảnh hưởng tới)

Các chất trung gian hóa học Triệu chứng gây ra
Histamin Ngạt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi, ngứa mũi, ngứa mắt, ngứa tai
Prostaglandin 2 Viêm mũi, phù nề, sung huyết
Leucotrienes Chảy nước mũi, ngạt mũi, viêm

Hậu quả của sự kết hợp giữa dị nguyên và kháng thể IgE thuộc típ I (dị ứng nhanh) xen kẽ típ III và IV (theo phân loại của Gell và Coombs). Dị ứng xuất hiện khi dị nguyên có trong môi trường kết hợp với IgE có ừong niêm mạc mũi. Phản ứng kháng nguyên và IgE sinh ra các chất hóa học trung gian, gây ra triệu chứng viêm mũi dị ứng. Các chất hóa học trung gian chính là các chất kích thích niêm mạc mũi xoang gây ra các triệu chứng dị ứng. Như vậy viêm mũi dị ứng không phải là một bệnh lâm sàng thông thường mà là hoạt động phản ứng của một bệnh miễn dịch.